Odsetki

Odsetki są kosztem naliczanym za używanie pożyczonego kapitału jego właścicielowi. Na wysokość odsetek wpływa wysokość stopy procentowej, kwota kapitału oraz czas, na który został on pożyczony. Charakter danej wierzytelności (kapitału) pozwala podzielić odsetki na pieniężne i niepieniężne, kapitałowe, za opóźnienie (karne) i prolongacyjne.

W jaki sposób naliczane są odsetki?

Istnieje kilka źródeł powstania obowiązku zapłaty odsetek: wynikające z czynności cywilnoprawnej, odsetki ustawowe oraz odsetki, które wynikają z orzeczenia sądu lub decyzji innego organu administracji państwowej. Odsetki wynikające z zobowiązań cywilnoprawnych wynikają z kodeksu cywilnego - jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia. Odsetki ustawowe stanowią formę odszkodowania za zwłokę w spełnieniu świadczeń pieniężnych. Z kolei odsetki kapitałowe można rozumieć jako koszt, pozyskania kapitału, na przykład od instytucji finansowej (w formie kredytów lub pożyczek). Im wyższa stawka oprocentowania, większy kapitał i dłuższy okres, tym wyższe odsetki kapitałowe.

Istotny jest również zastosowany kalendarz naliczania odsetek, który określa m.in. liczbę dni w roku użytą do obliczeń. Domyślna liczba dni w roku dla odsetek od środków na rachunkach bankowych wynosi, zgodnie z art. 52 Ustawy Prawo Bankowe, 365 dni, jednak wartość ta może zostać zmieniona w umowie zawartej między bankiem a klientem. Polskie prawo bankowe nie narzuca również żadnego sposobu wyznaczania odsetek – kwestię tę również reguluje umowa zawarta między bankiem i klientem.

Sposoby obliczania odsetek

Wyróżnia się trzy metody obliczania odsetek kapitałowych:

  • odsetki proste (tzw. odsetki z dołu) – obliczane od podstawy oprocentowania (kapitału) po upływie czasu, na jaki została złożona lokata bądź udzielony kredyt i pobierane po ich naliczeniu,
  • odsetki składane (tzw. procent składany) – po okresie oprocentowania obliczone odsetki dolicza się do kapitału i następuje kapitalizacja odsetek, a od powiększonej sumy oblicza się odsetki za następny okres oprocentowania; przy tej metodzie obliczania odsetek ich wysokość sukcesywnie wzrasta, gdyż są obliczane od coraz wyższej podstawy oprocentowania,
  • dyskonto (tzw. odsetki z góry) – odsetki są potrącane z góry za cały okres obliczeniowy.