Przedawnienie długu – co oznacza i po jakim czasie dług się przedawnia?

Przedawnienie długu – co oznacza i po jakim czasie dług się przedawnia?

Część dłużników jest przekonana, że jeśli wierzyciel przez odpowiednio długi czas nie upomni się o zapłatę, nastąpi przedawnienie długu i tym samym jego unieważnienie. Ale czy na pewno tak jest? Wyjaśniamy, na czym polega instytucja przedawnienia, a także podpowiadamy, po jakim czasie można zgodnie z prawem uchylić się od spełnienia roszczenia.

Decyzja o skorzystaniu z kredytu, pożyczki, czy też innego produktu finansowego lub niefinansowego, jest podejmowana w określonych warunkach ekonomicznych. Niestety z różnych względów sytuacja finansowa może ulec z czasem pogorszeniu, utrudniając terminowe regulowanie rat lub innych opłat. W takim wypadku można spodziewać się, że wierzyciel prędzej czy później zgłosi się po zapłatę. Jeśli jednak ani on, ani firma windykacyjna nie podejmą działań prowadzących do ściągnięcia należności, może w końcu nastąpić przedawnienie długu.

Czym jest przedawnienie długu?

Przedawnienie jest instytucją prawa cywilnego, która znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadku cywilnoprawnych roszczeń majątkowych. Można zatem mówić na przykład o przedawnieniu długów bankowych, spadkowych, telekomunikacyjnych, alimentacyjnych, ale również zaległych mandatów, czy też roszczeń z tytułu umowy najmu, o pracę lub cywilnoprawnej. Niezależnie o jakim zadłużeniu mowa, przedawnienie działa tak, że pozwala dłużnikowi w pełni legalnie uchylić się od konieczności spełnienia świadczenia.

Jeśli od terminu zapłaty minie odpowiednio długi czas, wierzyciel nie będzie mógł już wyegzekwować płatności nawet na drodze postępowania sądowego.. Dotychczas działało to tak, że gdy sprawa trafiła do sądu, dłużnik musiał samodzielnie zgłosić mu fakt, iż doszło do przedawnienia długu. Po nowelizacji przepisów z 2018 roku nie jest już zobowiązany dopełniać tej formalności – kwestię ewentualnego przedawnienia roszczenia sądy badają teraz z urzędu.

Kiedy następuje przedawnienie długu bankowego, spadkowego, alimentacyjnego i innych?

Kwestię przedawnienia długu reguluje Ustawa z dnia 23.04.1964 r. Kodeksu Cywilnego. Z jej zapisów wynika, że nie obowiązuje jeden, ściśle określony termin, w którym dochodzi do przeterminowania zadłużenia. Wprawdzie określa ona, że co do zasady następuje to po upływie 6 lat (licząc od ustalonego dnia płatności), ale jednocześnie wskazuje w tym zakresie liczne wyjątki.

W praktyce, to, kiedy można zgodnie z prawem uchylić się od spełnienia roszczenia, zależy od jego rodzaju. Przykładowo, przedawnienie długów związanych z umową kredytu, pożyczki czy karty kredytowej, następuje po 3 latach; taki sam termin obowiązuje w przypadku świadczeń o charakterze okresowym, na przykład czynszu czy alimentów, a także długów spadkowych, takich jak kredyt po zmarłym członku rodziny. Znacznie krócej, bo zaledwie rok, trzeba czekać na przedawnienie mandatu za jazdę bez biletu, natomiast termin 6-letni dotyczy pożyczek prywatnych, a także wszystkich długów, które zostały potwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu lub nakazem zapłaty.

Warto zaznaczyć, że w zasadzie niemożliwe jest przedawnienie długu komorniczego. Jeśli sprawa trafi już na drogę postępowania egzekucyjnego, bieg terminu przedawnienia zostanie zawieszony, a komornik będzie podejmował czynności egzekucyjne do skutku. Nawet jeśli ten ostatni ogłosi bezskuteczność egzekucji, ze względu na przykład na brak jakiegokolwiek majątku dłużnika, to z czasem cała procedura rozpocznie się od nowa.

Przerwanie biegu terminu przedawnienia

Każdy dłużnik musi mieć świadomość faktu, że sam upływ odpowiednio długiego czasu nie wystarczy, aby doszło do przedawnienia długu. Drugi kluczowy warunek to zachowanie bierności przez wierzyciela, czyli niepodjęcie przez niego żadnego działania na rzecz odzyskania pieniędzy. Jeśli złoży on pozew sądowy lub rozpocznie mediacje, bieg terminu przedawnienia zostanie zatrzymany i będzie liczony od nowa. Taki sam skutek wywołuje uznanie długu przez dłużnika, czyli na przykład przyjęcie nałożonej kary umownej, czy też złożenie prośby o wydłużenie terminu zapłaty.

Przedawnienie nie oznacza unieważnienia!

Istotny jest fakt, że przedawnienie długu nie prowadzi jednocześnie do jego całkowitego wygaśnięcia. W praktyce, istnieje on nadal w postaci tak zwanego zobowiązania naturalnego i może wywoływać wiele negatywnych konsekwencji. Co więcej, choć zgodnie z prawem nie trzeba go spłacać, to jednak wierzyciel ma do dyspozycji rozwiązania, które mogą zmobilizować dłużnika do dokonania płatności.

Najskuteczniejszym sposobem na wyegzekwowanie przedawnionej należności jest zgłoszenie dłużnika do bazy danych biura informacji gospodarczej. Wystarczy wpis do jednego z takich rejestrów dłużników, a można spotkać się z odmową przyznania kredytu lub pożyczki, a nawet zawarcia umowy o usługi telekomunikacyjne. Dlatego też, nawet jeśli dany dług uległ już przedawnieniu, mimo wszystko warto go uregulować, aby uniknąć nieprzyjemnych konsekwencji.