Budżet domowy – jak go zaplanować?

Budżet domowy – jak go zaplanować?

Nikt nie ma wątpliwości, że domowy budżet powinien być tak zaplanowany, by uwzględniać najważniejsze potrzeby wszystkich domowników. Najlepiej, jeśli kwota, którą dysponujemy, umożliwia nam odłożenie pewnej sumy pieniędzy w razie niespodziewanych wydatków. Na co warto zwracać szczególną uwagę przy planowaniu domowego budżetu? Jakich błędów należy się wystrzegać?
Planowanie domowego budżetu nie należy do łatwych czynności – liczba czynników, jakie należy wziąć pod uwagę przy jego ustalaniu, jest naprawdę duża. Niektórzy uważają, że spisywanie potencjalnych wydatków nie ma żadnego sensu, ponieważ poza czynszem i innymi opłatami mieszkaniowymi suma wydanych pieniędzy ulega zmianie niemal co miesiąc. Okazuje się jednak, że to podejście jest często źródłem późniejszych problemów.

Budżet domowy: czym właściwie jest i od czego zacząć jego planowanie?

Budżet domowy można przyrównać do budżetu firmy czy nawet państwa, tyle, że w znacznie mniejszej skali. Według najprostszej definicji budżet to nic innego jak zestawienie dochodów i wydatków w danym okresie; w przypadku gospodarstwa domowego jest to najczęściej miesiąc (głównie ze względu na częstotliwość wypłat i opłat mieszkaniowych).
Dochody – jak łatwo się domyślić – to kwota, którą udaje nam się uzyskać w danym okresie. Zazwyczaj są to po prostu środki pieniężne z wypłaty, choć czasami dochodem może być również kwota uzyskana np. z zasiłku czy stypendium. Do dochodów zaliczają się również pieniądze, które wpływają na nasze konto z tytułu praw autorskich (jeśli jesteśmy twórcami) czy wynajmu mieszkania.
Jeszcze prościej jest określić, czym są wydatki – można do nich zaliczyć zarówno opłaty administracyjne jak i kwoty, jakie musimy przeznaczyć na zakup jedzenia, podstawowych środków higieny, a także wszystkiego, co zdecydujemy się nabyć, niezależnie od tego, czy jest to wydatek niezbędny, czy też nie. Warto przy tym zwrócić uwagę na fakt, że jeśli decydujemy się na zainwestowanie naszych środków finansowych, to również należy zakwalifikować to jako wydatek.
Zestawienie dochodów z wydatkami daje nam obraz kwoty, którą dysponujemy w rzeczywistości; często okazuje się, że mimo dużych dochodów po dokonaniu wszystkich niezbędnych opłat zostaje nam naprawdę niewiele środków do dyspozycji. To dlatego tak ważne jest, by jak najrozsądniej zaplanować domowy budżet – dzięki temu powinniśmy uniknąć wielu nieprzyjemnych sytuacji. Samo planowanie warto zacząć od podstawowej czynności, jaką jest spisanie w jednym miejscu wszystkich naszych dochodów i wydatków; może to być notes, Excel czy zwykła kartka. Uwzględnijmy wszystko, co przychodzi nam do głowy; w zestawieniu nie umieszczajmy jednak dochodów, których nie jesteśmy całkowicie pewni – na przykład jeśli przewidujemy, że w tym miesiącu być może otrzymamy pewną dodatkową kwotę, ale jednocześnie zależy to od szeregu czynników, na które nie do końca mamy wpływ, lepiej nie traktujmy tej sumy jako pewnik.
Należy pamiętać, że o ile rozpisanie dochodów jest stosunkowo łatwe, o tyle podliczenie wszystkich wydatków może dla niektórych osób stanowić niemały problem.

Planowanie wydatków: na czym się skupić?

Po pierwsze, wydatki można podzielić na dwie, a nawet trzy grupy. Pierwsza z nich – to tzw. wydatki niezbędne. Należą do nich przede wszystkim opłaty administracyjne czy raty kredytu. Bez uregulowania tego rodzaju płatności grożą nam realne konsekwencje, na ogół zresztą dość poważne.
Cała reszta wydatków wiąże się z zakupem produktów, które są nam potrzebne w mniejszym lub większym stopniu – o ile na przykład kupno artykułów spożywczych jest po prostu konieczne, o tyle wykupienie wycieczki w góry ma na celu jedynie sprawienie nam przyjemności. Uświadomienie sobie faktu, że nie wszystkie wydatki są równorzędne, może nam pomóc w lepszym zaplanowaniu budżetu – łatwiej będzie nam zrezygnować z tego, co nie jest dla nas niezbędne lub jeśli korzyści płynące z danego wydatku są niewspółmierne do wysokości ceny.
Jak przełożyć to jednak na praktykę, skoro część wydatków jest spontaniczna i niezaplanowana? Po pierwsze, warto rozpocząć prowadzenie dzienniczka, w którym będziemy zapisywać wszystko, co kupiliśmy w danym miesiącu. Może się to wydawać niepotrzebne, a przede wszystkim uciążliwe, jednak już po pierwszych czterech tygodniach zyskamy niezwykle cenną wiedzę – na przykład zorientujemy się, na co najczęściej wydajemy pieniądze bez wcześniejszych planów (może być to jedzenie w barach czy restauracjach, kosmetyki czy ubrania). Bardzo szybko może się okazać, że problemy z domowym budżetem wynikają po prostu z dość dużej rozrzutności i niefrasobliwości, a nie z rzeczywistych braków zasobów finansowych.

Domowy budżet: o tym trzeba pamiętać

W momencie, gdy nauczymy się planować nasze wydatki i przewidywać, na co najczęściej wydajemy pieniądze (często bez specjalnej potrzeby) będziemy mogli lepiej zaplanować nasz budżet. Zastanówmy się, ile naprawdę możemy przeznaczyć na dodatkowe wydatki, a ile jesteśmy w stanie odłożyć. Planowanie budżetu na następny miesiąc jest szczególnie ważne w momencie, gdy chcemy przeprowadzić remont lub odkładamy większą kwotę na wymarzoną wycieczkę czy kurs – zaoszczędzenie dodatkowej kwoty jest dzięki temu znacznie prostsze.
Warto jednocześnie pamiętać, że domowy budżet nigdy nie będzie jedynie sztywnym zestawieniem wydatków i dochodów; nieprzewidziane sytuacje zmuszają nas często do rewidowania wcześniej przyjętych założeń. Nawyk planowania budżetu nauczy nas jednak gospodarności i uzmysłowi nam, na co tak naprawdę wydajemy pieniądze i ile z zakupionych przez nas rzeczy mogło zostać na sklepowych półkach.